Niewiele dziś wiemy na temat mitologii Słowian. Źródeł informacji jest bardzo mało, udostępniamy zdobyte opisy bóstw naczelnych w słowiańskiej mitologii. Charakterystyka postaci, historia i miejsca kultu.

BÓSTWA NACZELNE

Perun i bóstwa z nim utożsamiane - Świętowit, Rujewit, Jarowit, Jaryło

PERUN (Peron, Pierun)

Etymologia: Imię Peruna wiąże się ze współczesnym rzeczownikiem „piorun”. Oznacza „tego, który uderza”, wywodząc się od czasownika „prać” w jego pierwotnym znaczeniu – właśnie „uderzać”, „bić”. Natomiast rdzeń perk w różnych wariantach języków indoeuropejskich to „dąb”.

Opis: Piorunowładca, bóg gromu, grzmotu i błyskawicy, a przypuszczalnie także uroczystej przysięgi, wzmiankowany już w VI wieku przez bizantyjskiego historyka Prokopiusza z Cezarei, który pisał o Słowianach, iż „uważają oni, że jeden tylko bóg, twórca błyskawicy, jest panem całego świata”. Kult jego wywodzi się z prasłowiańskiego ubóstwiania tajemnych zjawisk atmosferycznych (grom, błyskawica), które następnie uległy procesowi antropomorfizacji. Czczony jako bóg wojny, siły, męstwa i męskiej płodności; symbolem jego był dąb. W niektórych legendach mowa jest o tym, że Perun zwykł przesiadywać w koronie rzeczonego drzewa i stamtąd ciskać piorunami. Uderzenie pioruna postrzegane było jako uświęcające, a miejscom dotkniętym wyładowaniami atmosferycznymi przypisywano niezwykłą moc magiczną i uzdrowicielską. Wierzono również, że pioruny miały moc uwalniania wody, kradzionej i zatrzymywanej w niebie przez smoka – żmiję, a wiosenne burze postrzegano jako walki, które Perun stacza z owym smokiem.

Kult Peruna sprawowano w tak zwanych peryniach, czyli miejscach jemu poświęconych – najczęściej dębowych zagajnikach – w których pod największym i najstarszym dębem składano ofiary. Palił się tam święty ogień, podsycany dębowymi bierwionami przez kapłanów. Przypadek wygaśnięcia świętego ognia przypłacali życiem.

Wygląd: Przedstawiany jako mężczyzna w sile wieku, ze srebrnymi włosami i złotą brodą, dosiadający białego rumaka lub prowadzący rydwan wojownik z mieczem, bojowym młotem, maczugą bądź z kamienną strzałą gromową w dłoni.

Miejsca kultu: Przypuszczalnie cała Słowiańszczyzna; na pewno Ruś Kijowska, Polska i Bułgaria.

ŚWIĘTOWIT (współcześnie błędnie zwany Światowidem)

Etymologia: Imię Świętowit – w źródłach zachodnioeuropejskich Zvanthevith, Sventevith – należy rekonstruować jako Svętovit. Pierwszy człon, svęt, oznacza tego, który rozporządza dobroczynną mocą magiczną, „świętego”; człon drugi, vit, to najprawdopodobniej tyle co „pan”.

Opis: Przez niektórych badaczy uważany za boga słońca, ognia i wojny; przez innych z kolei za boga wojny, urodzaju oraz losu, przyszłości i przepowiedni. Utożsamiany niekiedy z Perunem, którego imienia nie należało nadużywać, dlatego też nadano mu przydomek „Świętego Pana”.
 
Jego symbolami były: duży róg do picia, ogromny miecz i biały rumak. Koń ów, hodowany przez kapłanów Świętowita, był zwierzęciem wróżebnym. Nocami bóg dosiadał go, by cwałować po łąkach, lasach i parowach.

Wygląd: Przedstawiany jako uzbrojona w miecz postać o czterech głowach lub czterech twarzach, ogarniająca swym spojrzeniem wszystkie strony świata – a więc uosobienie najwyższej mocy.

Miejsca kultu: Cała Słowiańszczyzna; od ziem ruskich, skąd pochodzi jego posąg wyłowiony w 1848 roku z rzeki Zbrucz, po ziemie zachodnie, gdzie najbardziej znany ośrodek kultu Świętowita znajdował się na wyspie Rugii, położonej w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, zamieszkiwanej przez słowiańskie plemię Ranów (Rugian, Rujan) w grodzie zwanym Arkoną; również na wyspie Wolin.